ABECASIS (Miguel Abecasis / Ana Moniz)

Alba, Lissabon

Lisbon - Portugal - 2024

In 2019 werd een voormalig pakhuis in Marvila, Lissabon, aangekocht om het te renoveren en om te bouwen tot woningen. Het deed oorspronkelijk dienst als opslagplaats voor bouwmaterialen zoals buizen, metalen onderdelen en andere voorwerpen. Weinig deed vermoeden wat voor potentieel er schuilging achter de gevel van dit van oudsher industriële gebouw.
Op het sobere pakhuis, met minimale openingen, waren strikte gevelbeperkingen van toepassing die het straatbeeld moesten vrijwaren. De nood aan visuele samenhang liet zich bovendien des te sterker voelen door de aanwezigheid van een soortgelijk gebouw vlakbij. Alba werd omgevormd tot vijf onafhankelijke herenhuizen, elk met een eigen ingang aan de straat. Zo kwam de traditionele stedelijke typologie van woningen die uitkomen op de straat tot leven, terwijl elke woning toch een aura van exclusiviteit uitstraalde. Het ontwerp, met oplopende niveaus van privacy die vooral tot uiting komt in de slaapkamers op de bovenste verdieping, vrijwaarde de kernhiërarchie ondanks kleine aanpassingen tijdens de ontwikkeling.

unico Deuren and unico Ramen - Alba, Lissabon located in Lisbon, Portugal

Vaste beglazing en draaikiepramen met forster unico

Een van de belangrijkste uitdagingen van het project: voldoende daglicht laten binnenvallen en dwarsventilatie installeren in een structuur met oorspronkelijk amper vier kleine ramen en een overmaatse poort, die geen deel uitmaakte van het oorspronkelijke gebouw. De hoofdgevel behouden was een must vanwege de strenge stedenbouwkundige voorschriften. Door die norm waren de mogelijkheden voor nieuwe openingen dan ook beperkt. De poort werd discreet afgesloten met een weloverwogen ingreep. Een vijfde boograam, uitgevoerd in slanke stalen profielen die precies overeenkwamen met de bestaande vier, werd ook toegevoegd, volledig in harmonie met de oorspronkelijke compositie. De toegangsdeuren werden naadloos geïntegreerd en precies uitgelijnd met de raamopeningen. Dat liet de helderheid en het ritme van de gevel extra uit de verf komen. Met die aanpak overtuigden de ontwikkelaars de technische commissie van de gemeenteraad van hun respect voor de architecturale integriteit van het gebouw.

Naast de ingrepen aan de hoofdgevel zorgde het strategische terugspringen van de achtergevel voor meer natuurlijk licht en comfort binnen. Zo ontstonden vijf privépatio’s – één voor elk herenhuis – omlijst door kamerbrede ramen van vloer tot plafond. Die patio’s werden geplaatst tussen de bestaande keermuur (vereist door de niveauwijziging van het terrein) en de verzonken gevel. Ze doen dienst als lichtputten die daglicht en frisse lucht tot diep in het gebouw voeren. Die aanpak brengt de robuustheid van de muur in evenwicht met de rust van een privébuitenverblijf in het hart van de stad.

Binnen creëert een uitgekiend samenspel van natuurlijk licht, precieze verhoudingen en zorgvuldig gekozen materialen een serene sfeer. De stalen elementen contrasteren met de warme houten vloeren en neutrale oppervlakken. Zo smelt het industriële karakter van het gebouw samen met hedendaags comfort en tijdloze eenvoud.

vouwraam met forster unico Vaste beglazing boven met forster unico

De bouwmaterialen maakten integraal deel uit van de architecturale identiteit van het project. De keuze voor staal had niet alleen te maken met de structurele prestaties van dit materiaal, maar was ook een uitdrukkelijke knipoog naar het industriële erfgoed van Marvila. De sterkte van dit metaal maakte slanke zichtlijnen, nauwkeurig gelaste verbindingen en minimaal onderhoud mogelijk. De afwezigheid van zichtbare rubberen dichtingen, die vaak in andere systemen worden aangetroffen, benadrukte de helderheid en zuiverheid van de architectonische expressie.

Om de samenhang van het volledige project te waarborgen, werd het forster unico-systeem gekozen voor alle elementen: toegangsdeuren, vouwramen, grote vaste beglazing en op maat gemaakte gebogen onderdelen. De samenhang van de esthetiek en de structurele robuustheid van het systeem werden volledig gerealiseerd in het nauwgezette metaalwerk van EME Singular. Het voerde de verfijnde detaillering van het staal met precisie uit en liet zo de inherente thermische en structurele prestaties van het systeem volledig tot uiting komen.

Duurzaamheid was vanaf dag één een hoofddoel. Het forster unico-systeem, zonder plastic thermische onderbrekingen, biedt uitstekende thermische prestaties en is tegelijkertijd circulair. Staal is een verantwoord en duurzaam materiaal. Het sluit dan ook aan bij de duurzaamheidsdoelstellingen op lange termijn van dit project.